LEKSIK BANN MO AN RENIONE -

LET T- LETTRE T.

Ti , tipé (adjectif).

Arla in mo ké mi pans fodré tilizé kan i fo é dann in kontèkst byin prési. Sé in mo lé tilizé dopi touzour dann lo langaz rénioné, in mo lapèr, in mo lé pa po valoriz in moun. Lé vré dann sèrtin sitiasyon ou pé ansèrvi so ladjèktif la po in bon nafèr, mé plisouvandéfwa sé po montr ké ou lé fèb, ou lé pa kapab.

Lès ali fé son TI zafèr. (bous out zyé lès ali, fé komnsi ou la pa vi)
Donn ali inn TIPE manzé. ( konmsi lo mon napwin son kaz, li fé pityé donn ali inn tipé manzé)
Lès ali fime sonn ti zafèr li déranz pa pèrson. (Lès ali li fime zamal, sigarèt, lo zwin sa i déranz pa fèrm lo zyé)
Li sa va rod inn ti travay. ( la ankor lo mo TI lé mi an valèr, li sava rod inn ti travay, konmsi in travay lé ti, lé san valèr, dann tan lon tan domoun té giny inn ti klé* sétadir in zourné pa déklaré parsi par la.
Li la giny inn TI travay. ( la ankor lo moun la giny inn TI tarvay, ké li bat béton, li travay dann bitazsyon, dann biro la ankor lo travay lé ti)
Li la giny inn Ti kontra lamizèr. ( La ankor inn ti i vé di la lé vréman ti vi ké i dir arpa lontan)
Ti kouyon!
Ti krim.
Ti giny arpa.
Ti kraw pa.
Ti kok lo rom.
La donn ali inn ti travay li la fèrm son gèl.
Ti fanm la la biyn éisi. ( tout domoun té krwa èl té pa kapab zordi madam la la byin réisi son vi)

Ti trin lontan la lé domaz lapi la!

Talèr.

Talèr mi sa la kaz mon momon, talèr nawar si lo zafèr i mars, talèr Larényon trann kapoté.

Tanou.

In nafèr tanou fo pa kasé.

Tapok.

La giny in zok dann la tèt, la fé in tapok. La lèv in tapok ou in pok.

Tok.

Bonpé la tok dann la tèt ti marmay, fo mèt inn tipé lwil.

Térin.

Konm mi di fo tat lo térin po var si lo nafèr lé gayar.

Tapioka.

Bann malbar i fé tapioka kan na sérémoni.

Tapounang.

Gro mo.

Trans.

Koup in trans zanbon po mwin siouplé!

Tanponaz.

Lo moun té i roul tro vit li la fé in tanponaz, si la rout lé asé grav, riskab son dalon akoté i désot la vi.

Tansyon.

Li na bonpé tansyon son kèr i bat vit. Tansyon pangar ou giny lo kou afors dékoné.

Trin, tramtrin, titrin.

Dann nout péi lontan navé lo trin anfin lotoray, malgré domoun té i kri, té kanminm in moyin transpor té koné pa lanboutéyaz. Bann politik té o pouvoir a lépok, la vouli sanzé la mèt dot moyin transpor an plas, bann zantropriz, lo minm sak nana zordi. Aparaman dann tan lontan navé pwin tro diplom navé pwin tro zétid té fé po so bann prozé la, sé po sa zordi nou lé anmèrdé sanm in takon loto, kamyon, po anpèst nout péi.
Zordi i vé mèt in not moyin transpor an plas, lé in nafèr lé byin, si lo kou, mé kan sar anplas kosa zot wa fé sanm bann kar san bann taksi? Tandis ké lo prozé tram trin i avans bann zantropriz i kontinyé asté é krédi si dis kinzan i kontinyé, é i fodra antann anou a ské na ankor plis difikilté dannnout péi.

Planète culturelle Île de la Réunion - Patrimoine culturel Île de la Réunion.